DUVARLARIN ARASINDA KAYBOLAN GERÇEK: MESCİD-İ DİRAR’DAN GÜNÜMÜZE

DUVARLARIN ARASINDA KAYBOLAN GERÇEK: MESCİD-İ DİRAR’DAN GÜNÜMÜZE

Aşağıdaki yazıyı doğum günümle aynı tarihe rastlayan “Babalar Günü”nde yayımlamak isterdim; ancak o güne iki aydan fazla zaman olması nedeniyle şimdi paylaşmaya karar verdim.

Bir gerçeği; okuduklarım, araştırdıklarım, incelediklerim, gözlemlerim ve geçmişte yaşadıklarımın ışığında dile getirmek ve sizlerle paylaşmak istedim.

Bugün şehirlerimizin silüetini devasa kubbeler ve göğe yükselen minarelerle –var olanların üstüne fazlasıyla eklenerek- dolduruyorlar. Ancak bu görkemli yapıların gölgesinde bir şeyler eksiliyor: İnsanın huzuru, toplumun birliği, bireylerin inancı ve inancın samimiyeti.

Kur’an-ı Kerim, yüzyıllar öncesinden Tevbe Suresi’nde bizi bir kavramla tanıştırmıştı: Mescid-i Dırar. Yani müminlerin arasına ayrılık sokmak, birilerine imtiyaz sağlamak ve dini bir güç odağı haline getirmek için inşa edilen "zararlı mescit."

Bu kavram bir yapı olabileceği gibi, dine karşı zararlı, ideolojik ve çıkar odaklı bir yapılaşma da olabilir.

Günümüzde her köşe başına bir yenisi eklenen camiler, ne yazık ki birer ibadethaneden ziyade; belirli grupların, tarikatların, cemaatlerin ve siyasi aidiyetlerin "kaleleri" haline gelmiş durumda. İslam’ın "bütün yeryüzü mescittir" dediği o geniş ufuk, bugün dört duvar arasına ve gösterişli mermerlere hapsediliyor ve gerçek manada anlamsızlaştırılıyor.

Dünyamız ve ülkemiz milyonlarca genç işsizlikle boğuşurken, üretimden ve istihdamdan kopuk bu inşaat yarışı, dinin ruhuyla değil, şekilciliğin kibriyle açıklanabilir.

Oysa gerçek dindarlık, bir tarikata aidiyet yarışı ya da cemaat kalabalığına karışmak değildir. Gerçek ibadet, babalarımızın, amcalarımızın, dedelerimizin onurlu, gururlu, gösterişsiz ve sessiz duruşlarında saklıdır. Onlar, hafız veya hoca olmalarına rağmen dinin "reklamını" yapmadılar. İbadeti; bir mesai arkadaşının hakkını yememek, devletin işini aksatmamak ve kul hakkına girmemek olarak gördüler.

Ben bu davranışları bizzat iyi bir hafız ve hoca olan babamda gördüm. Babam ve pek çok tanıdığım  büyüklerim, cemaatle namaz kılma coşkusuyla işini terk etmek yerine, "hizmet de bir ibadettir" diyerek namazını tek başlarına, sessizce eda etmeyi seçtiler. Çünkü onlar biliyordu ki; Allah ile kul arasındaki bağ, bir başkasına üstünlük taslamak veya bir gruba yandaş olmak ya da toplamak için kullanılamayacak kadar mukaddestir.

Onlar bu şekilde ibadetlerine yön verirlerken, biz çocuklar dini ritüelleri gerçek anlamda öğrenmenin yarışında koşardık. Köyümüzün, kasabamızın o mütevazı camisine, hiç kimsenin baskısı veya dayatması olmadan, en temiz çocuksu heyecanımızla ve kendi isteğimizle koşarak giderdik. Sureleri, ayetleri ve dini amelleri bir mecburiyetten değil, kalbimizde hissettiğimiz o saf merakla öğrenirdik. Ne yazık ki bugün, o samimi ve özgür öğrenme ikliminin yerini; birer kimlik inşasına, kalıplara ve dışarıdan dayatılan soğuk bir şekilciliğe bıraktığını üzülerek görüyoruz.

Bugün ihtiyacımız olan şey, daha fazla beton ve daha yüksek minareler değil; babalarımızın o gösterişsiz, temiz ve ahlak odaklı dindarlığıdır. Eğer bir yapı insanları ayrıştırıyor, liyakat yerine sadakati savunuyor ve toplumun rızkını taşa toprağa gömüyorsa; o yapı ne kadar süslü olursa olsun ruhu boş kalmıştır.

İslam; cami duvarlarına sıkışmış bir ritüeller bütünü değil, hayatın içinde, düsturda, üretimde, dürüstlükte ve başkasının hakkına saygı duymakla yaşayan bir ahlak devrimid ir.

Belki de en büyük ibadet, cami kapısından çıkınca dışarıdaki insana duyulan merhamet ve yapılan işe gösterilen sadakattir. Tıpkı o eski toprak hocaların, sessizce kıldıkları öğle namazından sonra görevlerinin başına dönüp halka hizmet etmeye devam etmeleri gibi...

"Bu yazıyı; dindarlığı bir gösteriş, bir güç devşirme aracı değil, bir duruş, bir ahlak ve sorumluluk bilinci olarak yaşayan; dini ritüelleri işinin ve kul hakkının önüne geçirmeyen babamın ve bizzat tanıma şerefine eriştiğim onun gibi onurlu ve dürüst amcalarımın, büyüklerimin aziz hatırasına saygıyla ithaf ediyorum." N.B.

Bilim Nesin
Eryaman 02.04.2026 20:50